Wat zijn de kenmerken van een gokverslaving?

Uit onderzoek uitgevoerd door het Ministerie van Veiligheid en Justitie blijkt dat in Nederland bijna 80.000 mensen problematisch gokken. Verder laat het rapport zien dat 62,1% van de personen boven de 16 jaar in het afgelopen jaar heeft deelgenomen aan een kansspel en het aandeel probleemspelers groter lijkt te zijn ten opzichte van de jaren 2005 en 2011. In tegenstelling tot het klassieke beeld van een gokprobleem waarbij in casino’s wordt gespeeld, valt onder gokproblematiek ook het veelvuldig aanschaffen van (kras)loten of bijvoorbeeld wedden op sporten.

Hoe vaak doet een gokverslaving zich voor?

Amerikaanse studies laten zien dat de prevalentie van gokverslaving of problematisch gokken toeneemt; een analyse van 119 Amerikaanse en Canadese studies naar het gokgedrag laat zien dat 1,6% van de bevolking ooit aan een gokverslaving lijdt; onder jongvolwassenen is dit zelfs 3,9%. Toch blijkt uit de cijfers dat minder dan 10% van volwassenen die wel eens gokken ook daadwerkelijk een gokverslaving ontwikkelen.

Definitie gokverslaving en kenmerken gokverslaving

Recent is de term voor gokverslaving binnen de psychiatrie en psychologie veranderd in ‘gokstoornis’. Een gokstoornis wordt gedefinieerd als persisterend en recidiverend gokgedrag dat leidt tot significante beperking of lijdensdruk waarbij wordt voldaan aan minimaal 4 van de onderstaande kenmerken:

1. Met steeds grotere hoeveelheden moeten gokken om de gewenste opwinding te bereiken
2. Rusteloos en prikkelbaar zijn bij pogingen tot minderen van of stoppen met gokken
3. Herhaaldelijk onsuccesvolle pogingen om te minderen, te stoppen of beheersen
4. Vaak in gedachten bezig met gokken (herbeleven, plannen volgende spellen, hoe aan geld te komen om te kunnen gokken)
5. Vaak gokken om te ontsnappen aan problemen of vervelende gevoelens (hulpeloosheid, schuldgevoel, zorgen somberheid)
6. Opnieuw gaan gokken om verloren geld weer terug te winnen (chasing losses)
7. Liegen om ernst van gokgedrag te verhullen
8. Belangrijke relaties, werk, opleiding, carrière in gevaar brengen of verloren door gokken
9. Geld van anderen nodig hebben om uitzichtloze financiële problemen te verlichten

Ook indien niet aan deze criteria wordt voldaan, kan er nog steeds sprake zijn van problematisch gokken; in verschillende onderzoeken wordt gebruik gemaakt van een schaal om kansspelspelers in te delen, deze ziet er als volgt uit:

  • Laag risico gokker: Heeft wel eens gegokt maar nog nooit meer dan 100 euro op een dag verloren of wel eens meer dan 100 euro verloren maar voldoet aan geen van de bovengenoemde criteria.
  • Risicovol gokker: Heeft wel eens meer dan 100 euro verloren aan gokken op een dag en voldoet aan één of twee van de bovengenoemde criteria.
  • Problematisch gokker: Heeft wel eens meer dan 100 euro verloren aan gokken op een dag en voldoet aan drie of vier van de bovengenoemde criteria.

Oorzaken gokverslaving en risicofactoren

Zoals ook bij andere verslavingen is de exacte oorzaak van een gokverslaving niet bekend; men weet uit tweelingstudies dat waarschijnlijk een genetische component betrokken is. En net als bij andere verslavingen lijkt het beloningscentrum in de hersenen van probleemgokkers groter dan bij mensen zonder verslavingsproblematiek. Een soortgelijke ‘high’ die drugs kunnen veroorzaken wordt door de adrenalinekick tijdens het gokken veroorzaakt.

Groepen met een verhoogde kans op het ontwikkelen van een gokverslaving zijn: jongvolwassenen en ouderen, mannen (er zijn twee tot driemaal meer gokverslaafde mannen dan gokverslaafde vrouwen) en mensen die naast het gokken eerder of gelijktijdig een andere verslaving hebben.

Herkent u uzelf of een naaste hierin? Neem contact op

Bronnen
Onderzoeksrapport Nulmeting 2016 Modernisering kansspelbeleid; Ministerie van Veiligheid en Justitie

Shaffer HJ et al. Estimating the prevalence of disordered gambling behavior in the United States and Canada: a research synthesis. Am J Public Health. 1999;89(9):1369

Gambling Impact and Behavior Study. National Opinion Research Center, University of Chicago

Ladd GT et al. Gambling participation and problems among older adults. J Geriatr Psychiatry Neurol. 2003;16(3):172.

American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual: Mental Disorders -5

Brink W van den. Verslavingsgedrag van DSM-IV naar DSM-5. Tijdschr Psychiatr. 2014;56(3):206-10