Welke medicijnen zijn verslavend?

Recent is in het nieuws meer aandacht gekomen voor verslavende pijnstillers. Waar dit eerst met name een probleem leek in Amerika, neemt het misbruik van deze middelen nu ook in Nederland toe. Het gaat hierbij met name om pijnstillers die behoren tot de medicijngroep opiaten, zoals oxycodon, codeïne, fentanyl en morfine. Middelen die met name worden ingezet voor het bestrijden van hevige pijn na een operatie, zenuwpijn of bij patiënten met kanker.

Toch worden ze steeds vaker voorgeschreven voor minder hevige pijn of krijgen patiënten grotere hoeveelheden van deze middelen in één keer mee naar huis. Daarnaast zijn deze middelen ook in steeds grotere mate illegaal verkrijgbaar. Volgens de stichting Farmaceutische Kengetallen gebruikten in 2018 490.000 mensen in Nederland oxycodon. Een jaar eerder lag dit rond de 430.000 en tien jaar geleden gebruikten nog geen 100.000 mensen dit medicijn.

Wat is de werking van opiaten?

Opiaten zijn sterke pijnstillers. Ze werken op zowel de hersenen als zenuwen in het lichaam waar zij er onder andere voor zorgen dat pijnprikkels verminderden of verdwijnen. Hun werking op de hersenen kan ervoor zorgen dat men euforische gevoelens ervaart. Daarnaast kunnen opiaten de stoelgang verminderen waardoor obstipatie ontstaat. Omdat er snel gewenning optreedt, hebben opiaten een sterk verslavend karakter ook als deze niet recreatief maar op voorschrift van de dokter worden gebruikt bij ernstige pijn.

Wat zijn de ontwenningsverschijnselen van opiaten?

Bij het stoppen van het gebruik van opiaten treden vrijwel altijd ontwenningsverschijnselen op. Dit kan bestaan uit de volgende klachten: Misselijkheid, braken en diarree, overmatig zweten, bibberen en kippenvel, een hoge bloeddruk, hartkloppingen, angst en agitatie, slapeloosheid, tremor, duizeligheid en een verminderde eetlust.

Ontwenningsverschijnselen treden op zodra mensen die een langere tijd opiaten hebben gebruikt abrupt stoppen. Er zal daarom vaak een detox nodig zijn in een gespecialiseerde kliniek, waar medicijnen kunnen worden ingezet om de ontwenningsverschijnselen te behandelen. Het gesuperviseerd stoppen van het opiatengebruik alleen zal niet leiden tot het stoppen van de verslaving; het is daarom van belang dat men na een periode van detoxificatie in behandeling gaat voor verslaving.

Wat zijn andere verslavende medicijnen?

Naast opiaten zijn er nog vele andere geneesmiddelen met een verslavende werking. Een van de meest bekende medicijngroepen met dit effect zijn slaapmiddelen die eindigen op -pam zoals oxazepam en temazepam. Zij worden in de medische wereld benzodiazepinen genoemd. Deze middelen hebben net als opiaten een sterk verslavende werking en de kans op verslaving wordt groter naarmate het gebruik langer duurt. Vaak worden slaapmiddelen gecombineerd met andere stemmings veranderde middelen om zo het effect af te zwakken of juist sterker te maken. Zie voor meer informatie hierover: polydrugsgebruik.

Herkent u uzelf of een naaste hierin? Neem contact met ons op

Bronnen

Stichting farmaceutische kengetallen/Nivel

Kipke D, et al. Hypnotics’ association with mortality or cancer: a matched cohort study. BMJ Open 2012 doi: 10.1136

Cami J et al. Drug addiction. N Engl J Med. 2003;349(10):975.

Diaper AM et al. Pharmacological strategies for detoxification. Br J Clin Pharmacol. 2014 Feb;77(2):302-14.