Ketamine

Net als GHB werd vroeger ook Ketamine gebruikt als narcosemiddel en als middel voor pijnstilling; in tegenstelling tot GHB wordt dit middel nog steeds regelmatig gebruikt in ziekenhuizen.

Ketamine werd in 1965 ontwikkeld als opvolger van PCP (Angeldust), omdat dit middel te veel negatieve bijwerkingen had voor medische toepassingen. Het werd onder andere gebruikt door het Amerikaanse leger tijdens de oorlog in Vietnam om soldaten te kunnen opereren.

Na lange tijd te zijn vervangen door andere narcotiserende middelen wordt Ketamine inmiddels weer meer gebruikt in het ziekenhuis, niet alleen voor operaties maar ook voor het bestrijden van onrust, als pijnstiller bij chronische pijn en bij ernstige epilepsieaanvallen.

Naast het gebruik in de medische wereld is het sinds 1970, ongeveer vijf jaar na de introductie in ziekenhuizen, een veelvuldig gebruikte ‘partydrug’, met verschillende namen als K, special K, vitamin K of Ket.

Effecten van ketamine

Hoewel Ketamine vooral bekend staat als ‘partydrug’ wordt regelmatiger gebruik en verslaving ook bij dit middel gezien. Ketamine heeft met name een dissociatieve werking; het geeft het gevoel dat lichaam en bewustzijn gescheiden zijn. Daarnaast kan het middel ook zorgen dat de gebruiker hallucinaties ervaart. Gebruik zorgt meestal voor een rustig gevoel, afname van alertheid, onwillekeurige oogbewegingen (nystagmus) en praten met een dubbele tong. Lichamelijk kan het zowel een te snelle als te langzame hartslag veroorzaken, en kan de bloeddruk stijgen of dalen. Bij hogere dosering kan vergeetachtigheid, onvermogen tot bewegen en/of praten en een bijna dood ervaring optreden; dit wordt ook wel een K-hole genoemd.

Overdosering ketamine

Een overdosering resulteert in bewusteloosheid, ademhalingsonderdrukking of zelfs in een coma. Hoewel Ketamine met name rustgevende effecten heeft, kan tijdens het uitwerken van het middel een zogenaamd ‘emergence delirium’ ontstaan; er wordt dan agitatie, verwardheid en lichamelijke onrust ervaren. Dit is meestal van korte duur en gaat vanzelf weer over. In combinatie met downers zoals alcohol of GHB kan Ketamine sneller zorgen voor bewusteloosheid of ademhalingsonderdrukking. Voor meer informatie over combinatie van middelen lees: polydrugsgebruik.

Varianten

In de afgelopen tijd zijn veel zogenaamde ‘analogen’ van Ketamine ontwikkeld; dit zijn middelen met een soortgelijke moleculaire structuur. Hieronder vallen methoxetamine (Mket), methoxyketamine en tiletamine. Deze middelen hebben door hun soortgelijke moleculaire structuur nagenoeg dezelfde effecten bij gebruik. Er is nog weinig bekend als het om vergiftigingsgevaar gaat maar ook bij deze middelen zijn fatale overdoseringen gemeld.

Langdurig gebruik en ontwenningsverschijnselen

Ketamine beschadigd zenuwcellen doordat het zorgt voor een overstimulering. Dit veroorzaakt vergeetachtigheid maar ook andere psychische/neurologische aandoeningen en is meestal permanent. Het middel blijkt onomkeerbaar schadelijk te zijn voor de blaas en urinewegen; langdurig gebruik kan een ulceratieve blaasontsteking, urine-incontinentie, bloed bij de urine en obstructie van de urinewegen veroorzaken.

De ontwenningsverschijnselen van Ketamine doen zich met name voor na langdurig en regelmatig gebruik. Mensen die afkicken van Ketamine kunnen de volgende symptomen ervaren: Depressie, angst/paniek, slapeloosheid, coördinatieproblemen, gejaagdheid en dubbelzien.

Deze symptomen zijn ernstiger wanneer het gebruik veelvuldig is geweest en grotere hoeveelheden zijn gebruikt; ook gelijktijdig gebruik van andere middelen kan ontwenningsverschijnselen verergeren.

Bronnen
Kerssemakers R et al. Drugs en alcohol: gebruik, misbruik en verslaving. Bohn Stafleu van Loghem 2008

Corssen G et al. Dissociative anesthesia: further pharmacologic studies and first clinical experience with the phencyclidine derivative CI-581. Anesth Analg 1966; 45:29.

Fang Y et al. Ketamine for the treatment of refractory status epilepticus. Seizure 2015; 30:14.

Corazza O, Assi S, Schifano F. From “Special K” to “Special M”: the evolution of the recreational use of ketamine and methoxetamine. CNS Neurosci Ther 2013; 19:454.

Green SM, Li J. Ketamine in adults: what emergency physicians need to know about patient selection and emergence reactions. Acad Emerg Med 2000; 7:278.

Ng SH, Tse ML, Ng HW, Lau FL. Emergency department presentation of ketamine abusers in Hong Kong: a review of 233 cases. Hong Kong Med J 2010; 16:6.

Green SM, Sherwin TS. Incidence and severity of recovery agitation after ketamine sedation in young adults. Am J Emerg Med 2005; 23:142.

Jansen, K. L., Darracot-Cankovic, R. The nonmedical use of ketamine, part two: A review of problem use and dependence. Journal of psychoactive drugs 2001: 33(2): 151-158.

Corazza O et al. From “Special K” to “Special M”: the evolution of the recreational use of ketamine and methoxetamine. CNS Neurosci Ther. 2013;19(6):454. Epub 2013 Feb 20.

Jansen KL. A review of the nonmedical use of ketamine: use, users and consequences. J Psychoactive Drugs. 2000 Oct-Dec;32(4):419-33.

Middela S, Pearce I. Ketamine-induced vesicopathy: a literature review. Int J Clin Pract 2011; 65:27.